بلاد ، گاه به چند هزار مىرسيد و عمال خليفه و زورمندان براى حفظ خود ناگزير بودند كه با اين جماعت از در دوستى درآيند . عياران غالبا در جنبشهايى كه به قصد مخالفت با حكومت بغداد تشكيل مىشد ، شركت مىكردند . يعقوب ليث ، مؤسس سلسله صفاريان ، نيز در شمار عياران بود . وى در آغاز كار با صالح بن نصر ، كه عليه عمال طاهريان برخاسته بود ، همكارى مىكرد . اين مرد شجاع و ايران‌دوست در سايهء شجاعت و كاردانى و مردم‌دارى ، كارش به تدريج بالا گرفت و به مقام سرهنگى رسيد . وى از اهالى قرنين از قراء سيستان بود و پدرش به كار رويگرى مشغول بود . با اين حال خود را از دودمان گرشاسب مىدانست . وى در نتيجهء همكارى با صالح - بن نصر كارش بالا گرفت و به زودى دوستان و فداييان بسيار پيدا كرد و به جنگ مخالفين مشغول شد ، از جمله به جنگ عمار خارجى برخاست و او را از ميان برداشت . سپس با مخدوم سابق خود صالح بن نصر ، كه به مردم ظلم و ستم روا مىداشت و شهرها را غارت مىكرد ، از در مخالفت درآمد . در جنگى كه در سال 248 با وى كرد كارش را بساخت و به تدريج بر افراد و مهمات خود افزود و دشمنان و مخالفين را يكى بعد از ديگرى از ميان برداشت . پس از فتح كرمان و خراسان ، محمد - بن طاهر آخرين فرد طاهريان را اسير كرد و به سيستان فرستاد . سپس حسن بن زيد علوى را كه در كرمان و طبرستان امارت داشت شكست داد . در سال 261 فارس را به حيطهء نفوذ خود افزود . پس از اين پيروزيها نامه‌اى به معتمد نوشت و با وى از در اطاعت درآمد . خليفه نيز بىدرنگ فرمان حكومت خراسان و سيستان و طبرستان و فارس و گرگان و كرمان و سند ، و شرطهء بغداد را براى او فرستاد ، ولى يعقوب كه در نهان با حكومت خلفا مخالف بود ، بىدرنگ به بغداد حمله كرد . در آغاز امر بر سپاهيان خليفه چيره شد ولى پس از چندى عمال خليفه ، براى آن‌كه يعقوب را به زانو درآورند ، آب دجله را به لشكرگاه يعقوب افكندند و قواى او را تارومار كردند ؛ ناچار به جنديشاپور رفت تا مقدمات حملهء نهايى را فراهم كند ولى در آنجا به مرض قولنج درگذشت ( 265 ) . سياست يعقوب يعقوب رويگرزادهء ايراندوستى بود كه در محيط اجتماعى سيستان كه كانون اصلى خوارج بود ، با مسائل نظامى ، سياسى و اجتماعى دوران خود آشنا شد . او و برادرش عمرو ، هردو در آغاز زندگى با مشكلات فراوان روبرو بودند و تفكر و نقشهء اجتماعى مشخصى نداشتند ، چنان كه در آغاز كار يعقوب رهبرى و ادارهء گروهى از راهزنان را به عهده گرفت و چون رزمندهء قابلى بود ، عمال خليفه او را در صف داوطلبان كه در خدمت خليفه بودند عليه خوارج تجهيز كردند . پس از آنكه در يكى از جنگها شورش خوارج را فرونشاندند ، يعقوب و يارانش عليه خليفه به‌پا خاستند ، و ادارهء سيستان را به دست گرفتند ( سال 861 م . 247 ه . ) در كتاب زين الاخبار گرديزى دربارهء يعقوب چنين نوشته شده است : يعقوب بن ليث بن معدل مردى مجهول بود از روستاى سيستان از ده قرنين و چون به شهر آمد ، رويگرى اختيار كرد ، و همىآموخت و ماهى پانزده درهم مزد او بود . و سبب رشد او آن بود كه بدانچه يافتى و داشتى ، جوانمرد بودى و با مردمان